Bot: botbreuk scaphoid botje (of gebroken scaphoid of scaphoid fractuur of scaphoid breuk of breuk scaphoid )

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn.

.

Algemene punten tav een scaphoid botbreuk  
  • Anatomie
    • De pols wordt gevormd door 8 botjes, 22 pezen en 26 ligamenten. De 8 botjes liggen in 2 rijen: een rij die tegen de onderarm aanligt en een rij die tegen de hand aanligt. Het scaphoid botje ligt in de rij tegen de onderarm aan de duimzijde.
    • Zie video website 'schooltv': geraamte arm 
    • Zie video op website 'Anatomy Lyon': Bewegingen pols en onderarm
    • Zie google afbeeldingen: scaphoid botbreuk / anatomie polsgewricht. Neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u relevant zijn.
    • Zie aanvullende informatie 2.6
    • Zie onder afbeelding linker hand: links handrug en rechts handpalm. In rood: scaphoidbotje

SAM 4656

  • Vanuit de botuiteinden wordt nieuw botweefsel gevormd. Dit proces duurt bij een scaphoid botbreuk ongeveer 12 weken ( e.e.a. is afhankelijk van de leeftijd, de conditie en het soort breuk).
  • Behandeling scaphoid botbreuk  
    • Gips. 
      • Er is geen consensus in de literatuur over het type toe te passen gips. De meningen variëren tussen onderarmgips, onderarm met duimgips en gips hele arm (ook bovenarm)
      • Als de botdelen anatomisch op elkaar staan (stabiele botbreuk), zal er gekozen worden voor een gipsbehandeling.
      • Gemiddeld zal er 8 tot 10 weken gips gegeven worden.
      • Nadeel van gips is dat alle andere gewrichten in de pols ook 12 weken vastgezet worden.
    • Operatie 
      • Als breuk na 4 maanden immobilisatie (gips) niet genezen is
      • Tegenwoordig wordt vaker voor gekozen voor operatie ivm nadelige punten bij gips 
      • Als de twee botfragmenten niet goed staan (instabiele botbreuk) of als de botbreuk na 4 maanden niet genezen is wordt er besloten tot een operatie
      • Fixatie botfragmenten met een schroef of ijzerdraden 
      • Vaak wordt beenmerg toegevoegd ter bevordering van de genezing.
      • De ijzerdraden moeten na 10-12 weken weer verwijderd worden. 
  • Mogelijke complicaties na deze breuk (Eea is afhankelijk van de locatie van het breukvlak)
    • Botafsterving door doorbloedingsstoornisen daardoor artrose: ‘snac (Scaphoid Nonunion Advanced Collaps) pols. Zie 'gewichtsklacht pols' op deze site
    • Bewegingsbeperkingen in hand (soms maanden / jaren aanwezig!),
    • Verstoring doorbloeding en temperatuurregulatie:  zie 'Complex regionaal pijn syndroom' op deze site
    • Peesirritaties
    • Aantal beschadigde bandjes rond scaphoid en daardoor instabiliteit: zie 'instabiliteit pols' op deze site
    • Pseudoartrose (niet hechten botdelen) en daardoor instabiliteit
    • Botfragmenten scaphoid groeien op foute manier aan elkaar (malunion)
  • Os scaphoid botbreuk is meest voorkomende botbreuk van de pols
  • Elke breuk is verschillend, dus volg de richtlijn van de eigen specialist
  • Voor algemene informatie tav botbreuk, zie het onderwerp 'botbreuk' op deze site
  • Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is
Hoe ontstaat een scaphoid botbreuk
  • Spontaan: stress fractuur (o.a mogelijk bij osteoporose of bij repeterende microtrauma’s bij o.a. gymnastiek).
  • Trauma: klap op pols / val op hand met pols in strekking (handrug naar onderarm)
  • Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door
Welke verschijnselen kunnen optreden bij een scaphoid botbreuk
  • Pijn aan duimzijde pols
    • Bij druk thv ‘snuifdoos’
    • Bij alle bewegingen (actief en pasief) van de duim
  • Onvermogen bewegen hand en onderarm 
  • Zwelling thv ‘snuifdoos’
  • Soms abnormale stand
  • Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door

Wat zijn mogelijke behandelaars bij een scaphoid botbreuk

  • (Hand) fysiotherapeut 
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 2-4 behandelingen voldoende. Tijd is de belangrijkste factor bij herstel bot. Fysiotherapie is van belang om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.
      • Eerste behandeling: uitleg klachtenbeeld, informatie over behandelplan en eerste adviezen oefeningen
      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)
      • Behandeling 3: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden
      • Behandeling 4 enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.
      • Zo nodig nog 2 (of meer) behandelingen plannen. Eea is afhankelijk van uitgebreidheid blessure, het herstel, het oppakken van adviezen oefeningen en van de eventueel aanwezige 'bewegingsangst'
  • Huisarts
    • Medicatie: pijndemping
    • Doorverwijzen: onderzoek (röntgen) / (hand)fysiotherapeut
  • Specialist, orthopeed
    • Onderzoek: Bij verdenking scaphoidfractuur, zelfs als de röntgenfoto normaal lijkt te zijn, wordt gips gegeven. Na ongeveer tien dagen moet het onderzoek herhaald worden. Bij twijfel kan dan een CT-scan of een botscan gedaan worden. Zie ook startpuntradiologie.nl: hand
    • Immobilisatie:  onderarm en duim voor 10-12 weken in gips
    • Keuze  operatie,
      • Wordt tegenwoordig meer voor gekozen ivm nadelen immobiliseren
      • Bij instabiele fractuur van het scaphoid
      • Als breuk na 4 maanden niet genezen is
    • Controle afspraken: Na acht weken zal er een CT scan worden gemaakt om de fractuurgenezing te beoordelen.
  • Gipsmeester
  • Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling
Welke adviezen kunnen zinvol zijn bij een scaphoid botbreuk
  • Algemeen
    • Volg richtlijn van de specialist.
    • Met een botbreuk van de middenhand mag u niet autorijden omdat u niet verzekerd bent. U mag alleen autorijden met een schriftelijke verklaring van uw verzekering.  Neem met uw orthopeed door wanneer autorijden weer mogelijk is.
    • Ontspannen / pijn verminderen

      • Losmaakoefeningen vaak en kort doen, zie verder bij oefeningen

      • Koude pakking op het vinger of duimgewricht (tien minuten, doekje tussen pakking en huid, twintig minuten tussen elke koudebehandeling). Zie 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij 'spieren'. Zie ook onder afbeelding van 'bol.com' bij 'coldpack'.

    • Bewegen, sporten en werken

        • Niet met medicatie / pijndempers sporten of belastend werk doen
        • Als de eigen sport / werk niet meer uitgeoefend kan worden, zoek dan naar alternatieven
  • Bij gips / brace
    • Het duurt 48 uur voordat het gips zijn maximale sterkte heeft gekregen. Tijdens deze periode moet u erg voorzichtig zijn  met het gips.
    • Het gipsverband mag niet nat worden. De huid blijft dan te lang vochtig, waardoor er jeuk ontstaat en de huid kapot gaat. Voor het douchen kan een douchehoes gebruikt worden (te koop bij apotheek of thuiszorgwinkel.
    • Ga niet met een voorwerp onder het gips krabben. Hierdoor kunnen wondjes ontstaan en infecties.
    • Houd de onderarm hoog dmv een mitella. Gedurende de nacht kunt u de mitella afdoen en de arm op een kussen leggen. Zie 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij ondersteuning. Zie onder afbeelding van 'bol.com' bij 'mitella'.
      • 9200000065216045
    • Tijdens de hele gipsperiode mag u geen ringen dragen.
    • Contact opnemen met de gipskamer of afdeling spoedeisende hulp:
    • Als de hand dik wordt, tintelt, klopt, wit of blauw wordt en er binnen enkele uren na het hoog houden geen verbetering optreedt.
    • Als het gips gebroken is.
  • Bij een operatie
    • Volg de richtlijn van de specialist. 
    • Na operatie gipsspalk
    • De eerste 6 weken na de operatie zware belasting voorkomen
    • Na 6 weken bij goed herstel bot belasting opbouwen    
  • Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn   

Welke oefeningen kunnen zinvol zijn bij een  scaphoid botbreuk

.

SAM 4781

  • Punten die van belang zijn bij deze klacht
    • Houdingsoefening om pols in neutrale positie te brengen die minste overbelasting geeft
    • Losmaakoefeningen bij pijn en stijfheid
    • Krachtoefeningen en stabilisatieoefeningen
      • Opvoeren belasten van de pols met kracht pas toegestaan als de breuk al enigszins is vastgegroeid. De Röntgenfoto's en de eventuele pijnklachten geven een indicatie wanneer de oefeningen verzwaard kunnen worden.
      • Haltertraining, trainen met elastische banden en vormen van ‘trekken’ en ‘hangen’ brengen minder compressie in de pols met zich mee:  versterken spieren en op lange termijn ook het kapselbandapparaat (zie aanvullende informatie)
      • Krachtoefening voor spieren rond pols heeft beperkingen omdat er rond de pols geen spieren zijn die de functie van kapselbandstructuren kunnen overnemen (zie aanvullende informatie)
    • Sport- en werkspecifiekeoefeningen

SAM 3940 2

  • De fysiotherapeut kan (als zowel de fysiotherapeut en de patiënt er achter staan!) een opname maken van de oefeningen die voor u van belang zijn (met telefoon van fysiotherapeut en mailen of met telefoon/ ipad van patiënt), zodat u thuis dit terug kan zien)
  • De fysiotherapeut geeft aan welke adviezen en oefening voor u zinvol zijn.

 
  1. Websites          
    1. Nederlandse vereniging voor traumachirurgie subvereniging van de nederlandse vereniging voor heelkunde: Gebroken vingers of (midden) hand
    2. Orthopedie.nl, lotgenoten: scaphoideum botbreuk
    3. Hand en polscentrum: scaphoid pseudoartrose / scaphoid fractuur (breuk)
    4. Gewricht.nl: pols / breuken van het os scaphoideum
    5. Xpertclinic: scapoid fractuur
    6. Zie ook op deze site: botbreuk / osteoporose / pols botbreuk
  2. Onderbouwing
    1. Boek: Onderzoek en behandeling van de hand en de pols H2 (Proximale scaphoidfractuur), H2a (Addendum fractuur van het os scaphoideum en haar complicaties), 3 (Pseudartrose van het os scaphoideum met avasculaire necrose van het proximale botfragment), 4 (Scaphoid Nonunion Advanced Collaps (snac-)pols), K. van Nugteren, D. Winkel
    2. Google scholar: fractuur os scaphoideum
    3. Anatomie
    4. Diagnose stellen / volgen herstel

      1. Meetinstrumenten in de zorg:

        1. PRWE: Veel gebruikt bij fracturen

        2. DASH: Veel gebruikt bij artrose en fracturen

        3. Hand en polsrevalidatie Nederland: Meetinstrumenten voor hand en pols

      2. Physiotutors, vido's:

        1. Carpale instabiliteit

        2. Pols- en hand onderzoek
    5. Oefeningen
      1. Website 'xpertclinic'
      2. Website 'hand&polstherapiecentrum'