Banden e.a structuren: Schoudertrauma (ongeluk schouder)

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn. 
.
Algemene punten tav  een schouder trauma
  • Anatomie

    • De schoudergordel wordt gevormd door de bovenarm (humerus), het schouderblad (scapula) en het sleutelbeen (clavicula). Deze botdelen vormen de volgende gewrichten: het schoudergewricht, het AC gewricht en het SC gewricht.
      • Het schoudergewricht is samengesteld uit de kop van de bovenarm (caput humerale) en de kom van het schouderblad (cavitas glenoidale). De kraakbeenring (labrum) zit om de schouderkom. Om de uiteinden van de botten zit kraakbeen en rond het gewricht zit het gewrichtskapsel. Binnen het kapsel zit gewrichtsvocht. Langs  het schouder gewricht lopen banden, zenuwen en spieren (en pezen van spieren), met daartussen een slijmbeurs.
      • Het AC gewricht wordt gevormd door het buitenste uiteinde van het sleutelbeen (clavicula) en het dak van het schouderblad (acromion). Rond het AC gewricht lopen bandjes, lopen er spieren en ligt het gewrichtskapsel met gewrichtsvocht. In het AC gewricht zit een discus (of meniscus).
      • Het SC gewricht wordt gevormd door het binnenste uiteinde van het sleutelbeen en het borstbeen.
    • Zie afbeeldingen google: anatomie schouder.  Neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u relevant zijn.
    • Zie aanvullende informatie 2.1.
    • Zie video op website 'Blausen': anatomie van het schoudergewricht en zie onder afbeelding uit video

SAM 4686

  • Bij een trauma kunnen banden, kapsel, pezen, spieren, botten, kraakbeen, slijmbeurs en labrum (ringvormige bindweefselstructuur rond de schouderkom) rond de schoudergordel betrokken zijn. Neem met de fysiotherapeut door welke structuren bij u aangedaan zijn.
  • Door een trauma kunnen naast blessure thv de schouder schoudergordel ook andere gewrichten (bijvoorbeeld nek en/of elleboog en/of hand en/of ribben....)/ structuren aangedaan zijn, neem dit ook met de fysiotherapeut door.
  • De structuren die bij een schouder trauma betrokken kunnen zijn vragen vaak om een langdurig herstel (van een paar weken tot enkele maanden). Eea is afhankelijk van de ernst van de blessure, het aantal structuren wat aangedaan is (zie boven), de situatie van het gewricht voor de verzwikking (was er bijvoorbeeld sprake van artrose?) en de mate waarin het gewricht na de blessure belast wordt (zwaar werk, intensief sporten).
  • Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is
Hoe ontstaat een schouder trauma
  • Val op schouder, elleboog of hand (val incidenten bij ouderen / sporten)
  • Verdraaiing/ verzwikking van het schoudergewricht
  • Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door
Welke verschijnselen kunnen optreden bij een schouder trauma
  • Pijn 
    • Pijn (en bewegingsbeperking en krachtsverlies) direct na trauma (hevige pijn als zwelling thv schouderdak zit: is nauwe ruimte!) 
    • Hevige pijn die steeds erger wordt enkele uren na trauma (vooral pijn buitenzijde bovenarm)
      • Ontsteking tgv trauma onder schouderdak
  • Zwelling thv schouder gewricht en/of AC gewricht en/of SC gewricht
  • Bewegingsbeperking schouder gewricht en/of AC gewricht en/of SC gewricht
  • Krachtsverlies arm als klachten lang aanhouden
  • Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door
Mogelijke behandelaars bij een schouder trauma
  • Fysiotherapeut
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 4 - 6 behandelingen voldoende. Tijd is de belangrijkste factor bij herstel van de aangedane structuren. Fysiotherapie is van belang om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.
      • Eerste behandeling: diagnose stellen, uitleg klachtenbeeld en informatie over behandelplan
      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)
      • Behandeling 3: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden
      • Behandeling 4 enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.
      • Zo nodig nog 2 (of meer) behandelingen plannen. E.e.a is afhankelijk van uitgebreidheid van de klacht, het herstel, het oppakken van adviezen /oefeningen en van de eventueel aanwezige 'bewegingsangst'
  • Huisarts
    • Medicatie: Pijnstiller !! / ontstekingsremmer
    • Doorverwijzen: fysiotherapeut, orthopeed als klachten erger worden of aanwezig blijven ondanks de adviezen en oefeningen
  • Specialist orthopeed
    • Onderzoek: MRI of röntgen of kijkoperatie om botbreuk, labrumletsel, spierscheur of schade gewrichtskapsel in beeld te brengen. Onderzoek is vooral van belang bij mensen boven de 40 jaar die klachten houden. Zie startpuntradiologie.nl bij schouder en zie video gezondheidsplein: kijkoperatie
    • Immobilisatie: Brace
    • Kijkoperatie, operatie
  • Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling
Welke adviezen kunnen zinvol zijn bij een schouder trauma
  • Algemeen
    • Beweeg bij ernstige blessure de schouder binnen de mogelijkheden. Op geleide van de pijn de bewegingen opbouwen
    • Gebruik eventueel (niet echt nodig) een sling of mitella, of houd de hand in de zak bij staan en lopen. Periode gebruik (1-3 weken) is afhankelijk van de ernst van de blessure. Zie 'hulpmiddelen' op deze site, kijk bij 'ondersteuning'.
    • Bij het aankleden eerst de aangedane arm in de mouw steken en bij het uitkleden eerst de gezonde arm uit de mouw halen.
    • Niet autorijden in periode dat mitella nodig is  
  • Ontspannen / pijndempen door
    • Warmtepakking op nek- en schouderspieren (met fysiotherapeut doornemen waar en wanneer). 
    • (zelf) Massage. Zie 'oefeningen divers' op deze site en kijk bij massage schouder + bovenarm. Neem dit door met de eigen fysiotherapeut zodat die kan aangeven welke technieken voor u zinvol zijn, met welke intensiteit u het kan doen en waar u op moet letten.
    • Ontspannen slaaphouding voor schouder: zijlig op niet aangedane schouder en aangedane arm op kussen. Zie video op website 'rehab my patient'
    • Losmaakoefeningen (o.a elleboog en pols en vingers) vaak en kort doen om spieren en gewricht los te houden, zie verder bij oefeningen
    • Koude pakking op het gewricht (tien minuten, doekje tussen pakking en huid, twintig minuten tussen elke koudebehandeling). Belangrijkste doel van de koude is pijndemping (ook dus mogelijk om bij veel pijn gedurende de dagen na de verzwikking toe te passen). Zie onder afbeelding van 'bol.com' bij 'coldpack'.
    • 9200000074651087

  • Bewegen, werken, sporten en trainen

    • Bespreek met de huisarts of  fysiotherapeut of er beperkingen zijn.
    • Neem bewegingen schouder die bij sport/ werk plaatsvinden zo nodig door met trainer of fysiotherapeut.
    • Als de eigen sport niet meer uitgeoefend kan worden, zoek dan naar alternatieven: fitness programma voor thuis of in fitness ruimte (oppassen voor overbelasting!).
    • Bij fitnessclub oppassen voor overbelasting: trainen zonder of met beperkte gewichten. Soms is het beter om thuis vaak en kort te trainen met dynaband / gewichtjes.  
    • Doe functionele oefeningen: iets zwaars (bv stofzuiger) optillen en wegleggen / deur openen en sluiten / stofzuigen..........
    • Voor mogelijk trainingsprogramma zie onder bij oefeningen en zie aanvullende informatie
    • Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn

    Welke oefeningen kunnen zinvol zijn bij een schouder trauma

    .

    SAM 3964

    • Punten die van belang zijn bij deze klacht
      • Volg altijd het protocol van de eigen specialist / fysiotherapeut
      • Kijk zo nodig bij klachtenbeeld (eea afhankelijk van structuur schouder wat aangedaan is) waar sprake van is
      • Beginnen onder de 90 graden en daarna boven de 90 graden als het pijnvrij kan
      • Houdingsgevoeloefeningen om een optimaal bewegingssamenspel tussen bovenarm (kop schoudergewricht) en schouderblad (kom schoudergewricht) te realiseren. Zie aanvullende informatie 1.2.2 
      • Losmaakoefeningen: ontspannen spieren rond de schouder en het schoudergewricht.
        • In eerste instantie kleine bewegingen en daarna bewegingsuitslag langzaam opbouwen op geleide van de pijn
      • Spierversterkende oefeningen en stabilisatie oefeningen van de spieren rond de schouder (zgn rotatorcuff)  en schouderbladspieren. Zie aanvullende informatie 2.10
      • Sport/ werk specifiek trainen: Rusig opbouwen!

    SAM 3942

    • De fysiotherapeut geeft aan welke adviezen en oefeningen voor u zinvol zijn.

      1. Websites  
      2. Onderbouwing voor patiënt en fysiotherapeut
        1. Anatomie
          1. Anatomy Lyon: nek / de schouder /  schoudergordel / acromioclaviculaire gewricht / sterno claviculaire gewricht / borstbeen / schouderblad / bovenarm / sleutelbeen / borstkast /  bewegingen van het schouderblad /  rotatorcuff / beweging bovenarm naar achteren / beweging bovenarm naar voren / beweging bovenarm zijwaarts / beweging bovenarm voor lichaam langs / slijmbeurs schouder / compartimenten van de arm / brachialisspier / bicepsspier / serratus anteriorspier / teres majorspier / pectoralis minorspier / tricepsspier / coracobrachialisspier 
          2. Orthopod.com: anatomie schouder
          3. Startpunt radiologieschouder 
          4. Zie video’s op website 'know it anatomie': schoudergordel' en 'bewegingen in schoudergordel' en 'spieren rond schoudergordel' en 'spieren rond bovenarm' en 'schouder blessures' (wordt Duits gesproken).
          5. Rehab my patient:  type spier of gewricht in bij 'zoeken. Zie bijvoorbeeld: Shoulder //  rotatorcuff

        2. Boek: Onderzoek en behandeling van sportblessures van de schouder H12  ( Contusie subacromiale rotatorcuffpezen, traumatische bursitis en glenohumerale traumatische artritis .  ), Koos van Nugteren
        3. Boek: Onderzoek en behandeling van de schouder H1  ( Hevige pijn in de rechterschouder bij een 20-jarige vrouw, geleidelijk in enkele uren ontstaan na een val op de schouder), auteurs: Cindy Walravens, Cindy van Walravens
        4. Google scholar: trauma schouder
        5. Oefeningen
          1. Zie fysionet, huiswekoefeningen (kijk bij schouderoefeningen): Oefening supraspinatusspier / Oefening infraspinatus/ teres minor

            oefening subscapularisspier
          2. Revalidatie Herentals
          3. .
          4. Sportspecifiekeoefeningen 
            • Bij sporten, sportspecifiek oefenprogramma maken: opbouwen in snelheid bewegingen en in zwaarte. Zware bovenhandse sportactiviteiten kunnen een een risico blijven. Neem uitgevoerde techniek zo nodig door met trainer of fysiotherapeut.
            • Oefenprogramma van fysiothetapeut ondersteunen met enkele keren in de week trainen in een fitnesscentrum
            • Bij voorwaartse instabiliteit:
              • Bij smashen, gooien en zwemmen: uiterste grens van de belastbaarheid vermijden en inzicht in de correcte uitvoering. 
              • Als klachten blijven werpbeweging aanpassen:  hand niet te ver van lichaam af bewegen, schouderblad voldoende aantrekken,  romp voldoende indraaien en bij inzet werpen elleboog iets naar voren houden
            • Juiste techniek: bijvoorbeeld bij gooien, smashen en zwemmen. De techniek moet erop gericht zijn de uiterste grens van de belastbaarheid te vermijden. In sommige gevallen kan dit ten koste gaan van de geleverde prestatie
            • Mogelijk opbouw
              • Het ‘droog’ trainen: werpbeweging zonder racket of bal, eerst voorzichtig in ‘slow motion’ en later, als het goed gaat, sneller. De uitvoering mag geen pijn doen.
              • Het maken van een ‘ingooi’ met een bal zoals dit bij voetballen wordt gedaan, de ellebogen zijn daarbij naar voren gericht. Omdat beide handen de bal vasthouden wordt de worp boven het hoofd uitgevoerd.
              • Het gooien van een bal (of balletje) met één hand terwijl ook de andere hand de bal aanraakt tijdens de worp. De gooiende hand wordt hiermee gedwongen dicht bij het hoofd te blijven zodat de lastarm niet te groot wordt.
              • Tennisballetjes gooien tegen een muur, steeds lettend op de juiste techniek.
              • Uiteindelijk meer sportspecifiek trainen, indien van toepassing, met een racket. Men mag daarbij pas voluit gaan als men zonder enig probleem een tijdje rustig kan overgooien of -slaan. Heel geleidelijk de belasting op te voeren
        6. Diagnose stellen / volgen herstel / onderzoek
          1. Zie 'Physiotutors',video's: Schouderonderzoek
          2. Meetinstrumenten in de zorg:
            1.  Shoulder Disability Questionnaire (SDQ)
            2. Shoulder Pain and Disability Index (SPADI)
            3. Shoulder Rating Questionnaire (SRQ)
            4. Simple Shoulder Test (SST)
          3. Schoudernetwerken nederland / klinische tests, voor instabiliteit zie dia 33 tot en met 52 (zie pagina rechtsonder)
          4. Onderzoek van de schouder (2011).

            1. Het actieve en passieve bewegingsonderzoek zijn de belangrijkste diagnostische middelen bij het schouderonderzoek.

            2. Abductie en exorotatie zijn redelijk betrouwbaar te beoordelen; beperkingen in de abductie duiden op subacromiale aandoeningen, beperkingen in de exorotatie op afwijkingen van het glenohumerale gewricht. Van andere bewegingsonderzoeken is de interbeoordelaarsovereenstemming laag.

            3. Palpatie van de schouder heeft weinig zin als bij inspectie of bij bewegingsonderzoek geen afwijkingen worden gevonden.

            4. Er is geen betrouwbaar onderzoek waarin de waarde van impingements- en stabiliteitstesten is aangetoond.

        7. Opbouw trainingsperiode 

          • Week 1-6 Oefenprogramma tot 90°
            Week 1 en 2: stabiliseren schouderblad en oefeningen onder de 90° met stabiel schouderblad. 

          • Testen vóór overgang naar oefenprogramma vanaf 90°: 

            • herhaalde voorwaartse beweging / zijwaartse beweging / voorwaartse beweging tot 90° met gewicht van 2 kg

            •  stabilisatie in gesloten keten (bijvoorbeeld steunen) en ritmische stabilisatie

          • Vereist niveau:

            • beweeglijkheid minimaal 90° zijwaarts en ongeveer 30° draaien naar buiten met stabiel schouderblad

            • Stabiel kunnen houden arm bij verstoringen (door bijvoorbeeld de fysiotherapeut) onder de 90 graden

          • Week 7-12 Oefenprogramma vanaf 90°

            • Oefeningen boven de 90°: letten op schouderblad bewegingen

            • ADL-bewegingen en basisvaardigheden. In de laatste twee à drie weken ligt de focus op pijnvrije functie- en sportspecifieke training, toevoegen van functionele bewegingen, reactiesnelheid en uithoudingsvermogen.