Rug laag: operatie hernia in lage rug

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn.
.
Wat is een ‘lage rug herniaoperatie’
  • Anatomie, neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen en video's voor u relevant zijn.
    • De lage rug (lendenwervelkolom) bestaat uit vijf wervels. Deze worden bij elkaar gehouden door banden en spieren. Tussen elke wervel zit een tussenwervelschijf, facetgewrichtjes en lopen er zenuwen langs de wervels. 
    • Zie aanvullende informatie 2.6
    • Zie google afbeeldingen: lage rug hernia. Neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u zinvol zijn
    • Zie video van website 'schooltv': de wervelkolom / zenuw in de knelvering in wervelkolom
    • Zie video op website 'Blausen': Anatomie van de wervelkolom, en zie onder afbeelding bekken en lage rug van filmpje

SAM 4750

  • Bij een hernia is er sprake van een uitstulping van de tussenwervelschijf of van botuitgroei thv de uittredende zenuw bij de wervel, die op een zenuw drukt. De zenuw loopt van de rug naar het been.
  • Voor de periode van klachten voor de operatie, zie het onderwerp 'lage rugklachten' op deze site.
  • Zie filmpje op 'Gezondheid.be': 'herniaoperatie'
  • Elk ziekenhuis en elke specialist heeft eigen operatietechnieken (zie aanvullende informatie 2.3.2 en 2.3.3) en een eigen protocol bij een herniaoperatie. Het is zinvol om de operatietechniek waar bij u voor gekozen wordt te bespreken, het protocol op te vragen bij uw neuroloog of neurochirurg en dit voor de operatie door te nemen, zodat u goed voorbereid naar het ziekenhuis gaat.
  • Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is
Wanneer wordt voor een ‘lage rug herniaoperatie’ gekozen
  • Een operatie wordt overwogen bij specifieke verschijnselen (niet meer kunnen plassen, spieruitval) of als er na ongeveer zes tot acht weken geen verbeteringen optreden of de klachten toenemen. 
  • Opereren en conservatief beleid bij lage rughernia's geven na één jaar hetzelfde resultaat. Opereren leidt wel tot sneller herstel. Zie aanvullende informatie 2.3.1
  • Zie video van 'Zonmw.nl': 'hernia, operatie of niet'
  • Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door
Welke verschijnselen kunnen optreden na een ‘lage rug herniaoperatie’
  • Scheefstand na de operatie verdwijnt meestal vanzelf binnen twee weken. Het is niet nodig dit zelf te corrigeren. Als het na twee weken niet herstelt, is het verstandig dit met de specialist te bespreken. 
  • Pijn in het been, die er voor de operatie was, kan na de operatie nog aanwezig zijn door. 
    • Zwelling van de inwendige wond die nog druk geeft op de zenuw
    • De zenuw zelf heeft tijd nodig (enkele weken tot ongeveer anderhalf jaar) om te herstellen. Hersteltijd is afhankelijk van de tijd dat de zenuw klem heeft gezeten, de plaats en de grote van de beschadiging en de operatie techniek
    • Pijn na de operatie in andere been doordat de uitstulping (de hernia) soms in het midden van het wervelkanaal zit en daardoor tijdens operatie ook overprikkeld geraakt zijn. Dit verdwijnt meestal vanzelf
  • Klachten kunnen na de operatie nog wisselend aanwezig zijn omdat het operatiegebied in de periode van herstel nog kwetsbaar is
  • Startstijfheid kan nog lang aanwezig blijven. Advies: doe na rustperiode (nachtrust, zitten) losmaakoefeningen 
  • Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door
Wat zijn mogelijke behandelaars bij een ‘lage rug herniaoperatie’
  • Fysiotherapeut
    • Beleid van neurochirurg is soms om (de eerste weken) geen fysiotherapie voor te schrijven. Redenen kunnen zijn: (zie ook aanvullende informatie 1.3.5)
      • In beweging zijn is eigenlijk beste therapie
      • Bij fysiotherapeut wordt soms te veel gedaan: oefeningen, fitness, massage........
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 4 - 6 behandelingen voldoende. Tijd is de belangrijkste factor bij herstel na de operatie. Fysiotherapie is van belang om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.

      • Eerste behandeling: uitleg klachtenbeeld, informatie over behandelplan en eerste adviezen oefeningen

      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)

      • Derde behandeling: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden

      • Vierde behandeling enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.

      • Zo nodig nog 2 (of meer) behandelingen plannen. Eea is afhankelijk van uitgebreidheid blessure, het herstel, het oppakken van adviezen oefeningen en van de eventueel aanwezige 'bewegingsangst

  • Huisarts
  • Specialist, neuroloog en neurochirurg: 
    • Neem contact op met de chirurg als uit de wond vocht of bloed gaat lekken, als het wondgebied dik, rood of pijnlijk wordt
    • Controleafspraken na de operatie. Meestal na zes weken (eea afhankelijk van de specialist / het ziekenhuis). Het kan verstandig zijn eventuele vragen van te voren op te schrijven. 
  • Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling
Welke adviezen kunnen zinvol zijn bij een ‘lage rug herniaoperatie’
  • Volg altijd het protocol van de eigen specialist.
  • Voor fysiotherapie begeleiding in ziekenhuis, zie website Diaconessnhuis: 'fysiotherapie na een spondylodese' (ook toe te passen na hernia operatie)
  • Voorkom overbelasting na de operatie (zie ook 'overbelasting thuis en op het werk' op deze site)
    • Maak zo nodig gebruik van een loophulpmiddel (zie 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij 'lopen'). Neem met de fysiotherapeut door welk loophulpmiddel bij u nodig is. Zie filmpje en onderstaande afbeelding van website 'samenbeterthuis.nl’.
    • Hqdefault

    • Kom niet vanuit rug lig met de romp omhoog, maardraai bij in en uit bed gaan eerst op de zij
    • Vermijd in de eerste twee weken na de operatie uiterste standen in de lage rug
    • Voorkom abrupte bewegingen de eerste 3 weken
    • Traplopen. (zie ook website 'samen beter thuis': traplopen)
      • Bij trap op: Zet als eerste uw ‘goede’ been omhoog, stap daarna met uw ‘slechte’ been bij, zorg dat uw rug gestrekt blijft en laat uw benen het werk doen.
      • Trap af: zet als eerste uw ‘slechte’ been omlaag, stap daarna met uw ‘goede’ been bij, zorg dat uw rug gestrekt blijft en laat uw benen het werk doen..
    • Ga regelmatig liggen
    • Doe bij het liggen op bed een paar kussens onder de knieën of bij zijligging een kussen tussen de knieën 
    • Til niet de beide benen tegelijkertijd gestrekt op. 
    • Zoek bij hoesten of niezen steun met de handen om de beweging naar voren te kunnen opvangen
    • Draag stevige schoenen (geen schoenen met hoge hakken!) of schoenen met demping (hardloopschoenen) om de schok van de stappen op te vangen
    • Maak eventueel gebruik van een rug brace de eerste twee weken na de operatie (bespreken met fysiotherapeut). Zie 'hulpmiddelen' op deze site, kijk bij 'ondersteuning' 
    • Sokken en schoenen aantrekken door zittend het ene been over het andere te kruisen, zodat de enkel op de knie rust of staand de voet op een stoel plaatsen. Zo nodig sokkenaantrekker of schoenlepel gebruiken.
    • Aankleden, (Onder)broek aantrekken. De (onder)broek kunt u liggend, zittend of staand aantrekken met een rechte rug, door uw voet naar u toe te trekken. Bij aantrekken (onder)broek staand: zoek steunpunt en begin eerst met het ‘slechte’ been.
    • In het algemeen geldt: Voorkom gelijktijdig bukken en draaien, houd de rug zoveel mogelijk recht, gebruik waar mogelijk steun met de hand, voorkom lang staan en zitten. 
    • Maak gebruik van een goede stoel: beide voeten op de grond, bovenbenen ondersteunt tot in de knie, armleuningen ivm makkelijk op kunnen staan, onderrug ondersteunt (een tuinstoel die verstelbaar is voldoet meestal goed.
    • Blijf niet te lang in een houding zitten of staan (meest belastend voor lage rug), maar wissel van houding of loop een stukje. 
    • Niet onderuit zitten 
  • Zie goed gebruik rug. (zie ook 'voorkomen overbelasting thuis en op het werk' op deze site)
  • Pijn dempen / ontspannen door

    • Losmaakoefeningen, zie verder bij oefeningen

    • Massage (van bijvoorbeeld de nek), zie 'oefeningen divers' en kijk bij massage / lage rug. Neem met de fysiotherapeut door welke massage voor u zinvol is en wanneer dat gedaan kan worden

    • Ontspanningsoefeningen, zie 'oefeningen divers' en kijk bij ontspanning. Neem met de fysiotherapeut door welke ontspanningstechniek bij u past

    • Koude pakking op pijnpunten. Gebruik hiervoor een cold-pack, een washandje met ijsklontjes of stromend koud water. Bij ijspakking altijd een theedoek of dunne handdoek tussen de huid en het ijs leggen. Doel van koelen: pijndemping. Zie 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij 'spieren'. 

  • Activiteiten en sporten. (zie ook 'bewegen, sporten en trainen' op deze site)
    • Dagelijks lopen is gedurende de eerste weken na de operatie de beste bewegingsactiviteit. Bouw dit rustig op
    • Lichte huishoudelijke activiteiten 2 weken na de operatie langzaam weer oppakken en daarna rustig uitbouwen op geleide van de pijn
    • Ongeveer 3 weken na operatie is fietsen op hometrainer, (brom)fietsen, auto rijden weer mogelijk, wel rustig opbouwen
    • Bespreek samen met de fysiotherapeut welke sport/ activiteit voor u geschikt is: duurtraining (wandelen, fietsen, zwemmen) en/of intervaltraining (bijvoorbeeld inspanningsblokjes van 5 minuten) en/of krachttraining. De meeste sporten zijn enkele maanden na het ontslag weer toegestaan. Over sporten waarbij de rug veel te lijden heeft zoals: wedstrijdroeien, judo, worstelen, boksen, gewichtheffen, squashen, golfen enz. is nader overleg met de arts nodig. U mag twee weken na de operatie - als de wond goed genezen is zwemmen (niet springen en duiken). Zwemmen op uw rug is over het algemeen minder belastend dan borstzwemmen. Zie ook video's op website 'physiotec', Aquatherapie.
  • Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn
Welke oefeningen kunnen zinvol zijn bij een ‘lage rug herniaoperatie’

.

SAM 3813

  • Punten die van belang zijn
    • Volg altijd het protocol van de specialist
    • Houdings- en gewrichtsgevoeloefeningen
    • Losmaakoefeningen bij pijn of stijfheid 
    • Stabiliteitsoefeningen
      • Core stability oefeningen: Wel in reëel perspectief zien (niet overdrijven!), zie aanvullende informatie 2.7.2
    • Zo nodig rek-, kracht- en zenuwglijoefeningen als sprake is van een lange periode van klachten, zie hiervoor oefeningen bij lage rugklachtenZie ook aanvullende informatie 1.3.5 en 1.3.6
  • Voor een mogelijk basisoefenprogramma bij deze klacht, zie onderstaande oefeningen en zie video waar meeste van de onderstaande oefeningen op staan.

SAM 3818

  • De fysiotherapeut kan (als zowel de fysiotherapeut en de patiënt er achter staan!) een opname maken van de oefeningen die voor u van belang zijn (met telefoon van fysiotherapeut en mailen of met telefoon/ ipad van patiënt), zodat u thuis dit terug kan zien)
  • De fysiotherapeut geeft aan welke adviezen en oefening voor u zinvol zijn

    1. Websites
      1. Zie 'de thuisarts': hernia in de rug
      2. Zorg voor beweging: hernia in de onderrug
      3. Informatie van ziekenhuizen
        1. Zie website 'Albert Schweitzerziekenhuis': Fysiotherapie na een herniaoperatie
        2. UMCUtrecht: Rughernia
        3. Zie website 'Flevoziekenhuis':  Fysiotherapie bij een lage rug operatie (hernia en/of kanaalstenose) 
        4. Zie website 'Bergman clinics': Hernia operatie bij Bergman Clinics in tv programma 'dit is mijn lijf'
        5. Rijnstateziekenhuizen, video: Instructiefilm na een rughernia of kanaalstenose
        6. zie website Diaconessnhuis: 'fysiotherapie na een spondylodese' (ook toe te passen na hernia operatie)
      4. Gezondheidsnet, video: MTD-operatie bij rughernia
      5. Zie op deze site de onderwerpen: Lage-rugkachten / hulpmiddelen / werk en gezondheid / oefeningen divers
    2. Onderbouwing  
      1. Nhg / NtvG 
        1. 1 t/m 10 van 127 zoekresultaten voor 'hernia lage rug'
      2. Youtube: hernia operatie  
      3. Fysio forum 
        1. Zoekresultaten bij 'hernia lage rug'
      4. Minerva, Tijdschrift voor Evidence Based Medicine. Wat is de waarde van MRI na een behandeling voor ischias? (Online 2014).
        • Deze studie toont aan dat men één jaar na een heelkundige of conservatieve behandeling voor ischias, met controle-MRI geen onderscheid kan maken tussen patiënten met een gunstige versus een ongunstige klinische evolutie. Een controle-MRI voor persisterende of recidiverende symptomen van ischias na behandeling zal het verdere behandelingsplan dus niet beïnvloeden.    
      5. Google scholarherniaoperatie lage rug
      6. Anatomie
        1. Anatomie Lyon, video The intervertebral disc / the aging of the spinal column / arthrology of the spinal column: the ligaments /  the spinal cord and spinal nerves / position of the pelvis, lombosacral jonction / the lombar vertebra and the mobility of the lombar region
        2. eOrthopod, video: anatomie lage rug (engels gesproken) 
      7. Prof Peter O'Sullivan
        1. Back pain - separating fact from fiction - Prof Peter O'Sullivan (2015) 
        2. Core Stability (2012)